Geosentrik ve Heliosentrik Görünüm: Hermes’te Merkez Değişince

Bir gezegene Dünya’nın merkezinden uzanan yön ile Güneş’in merkezinden uzanan yön aynı değildir. Tarihi değiştirmeden merkezi değiştirdiğinizde gezegenin boylamı, uzaklığı ve başka gezegenlerle oluşturduğu açılar farklı çıkabilir.

Geosentrik hesabın merkezi Dünya, heliosentrik hesabın merkezi Güneş’tir. Hermes’in heliosentrik yolunda Güneş kaydı Dünya ile değiştirilir, Ay ayrıca hesaplanır; Ay düğümleri, Lilith ve Fortuna bu hesap yoluna alınmaz. Evler Güneş merkezli yeni bir ufuk olarak kurulmaz; Dünya’daki yerel referans olarak kalır.

Bu yazı koordinat/görünüm menüsündeki iki kaydı ele alır:

Merkez, zodyak ve koordinat düzlemi ayrı seçimlerdir

Bir konumu açıklarken yalnız “boylamı şu kadar” demek yetmez. Nereden ölçüyorsunuz, hangi düzleme göre ölçüyorsunuz ve sıfırı nereden başlatıyorsunuz?

Örneğin sideral seçmek, Dünya merkezli bir hesabı Güneş merkezli yapmaz. Güneş’i 0° Koç’a taşıyan çapa da heliosentrik hesap değildir; o işlem mevcut boylamlardan ortak bir açı çıkarır.

NASA/JPL Horizons kılavuzunun merkez tanımı, koordinat başlangıcını ve gözlem yerini açıkça ayırır. “Geo” da yeryüzündeki doğum noktasını değil Dünya merkezini ifade eder. Doğum yeri girilmesi, gezegen hesabının kendiliğinden toposentrik olduğu anlamına gelmez.

Ev menüsündeki Topocentric / Polich–Page yöntemi de evleri bölüştürme seçimidir. Gezegen konumunu gözlem yerine göre hesaplayan toposentrik düzeltmeyle aynı ayar değildir.

Bütün boylamlardan tek bir sayı çıkararak helioya geçebilir misiniz?

Hayır. Merkez değişimi konum vektörleriyle ilgilidir. Aynı anda ve aynı eksenlerde, P gezegeninin Güneş’e göre vektörü r(P/S), Dünya’nınki r(E/S) olsun:

r(P/E) = r(P/S) − r(E/S)

Önce vektörler çıkarılır; boylam açısı yeni vektörden bulunur. Farklı uzaklık ve yönlerdeki gezegenlerin açısal değişimi aynı olmak zorunda değildir.

Yalnız geometri için iki boyutlu bir düzlemde Güneş’i (0,0), Dünya’yı (1,0) seçelim. Eksenler sabit, uzunluk birimi keyfî olsun:

P’nin yönü 45° değişirken Q’nunki değişmez. Birinci cisim için bulunan farkı ikinci cismin boylamına eklemek doğru merkez dönüşümünü vermez.

Bu düzlem örneği gerçek efemeris hesabı değildir; ışık zamanı, aberasyon ve benzeri düzeltmeleri içermez. Gerçek program çıktısı karşılaştırmasında aynı anın yanında referans çerçevesi ve konum düzeltmeleri de eşlenmelidir.

Güneş’in yerine Dünya gelmesi ne anlama geliyor?

Güneş merkezli koordinatta Güneş’in kendisine uzanan vektör sıfırdır. Sıfır uzunluklu vektörün yönü tanımlı değildir; bu, Güneş’in gerçek boylamının 0° Koç olduğu anlamına gelmez. Aynı ayrım Dünya merkezinde Dünya için geçerlidir.

Swiss Ephemeris §5.3 heliosentrik hesap açıklamasında, Güneş, Ay düğümleri ve Ay apojeleri için hata vermeden sıfır koordinat döndürülebileceğini belirtir. Böyle bir yazılım çıktısı fiziksel bir 0° Koç konumuyla karıştırılmamalıdır.

Hermes’in hesabı bu ayrımı kendi cisim listesinde ele alır: Güneş’i Dünya kaydıyla değiştirir, Kuzey Düğümü ve Lilith’i liste dışına çıkarır. Böylece heliosentrik kayıtta Dünya’nın Güneş’e göre konumu hesaplanır.

İki tabloyu karşılaştırırken satırın bulunduğu yere göre eşleştirme yapmayın. Geosentrik tablodaki ilk Güneş satırıyla heliosentrik tablodaki Dünya satırı aynı cisim değildir. Adı, merkezi ve boylamı birlikte kaydedin.

Hermes Ay’ı ve özel noktaları nasıl ele alıyor?

Ay’ın satırda kalması, geosentrik Ay boylamının aynen kopyalandığı anlamına gelmez. Güneş merkezli Ay konumu ayrı hesaplanır. Dünya ile Ay da ayrı cisimlerdir; aynı satır veya aynı nokta olarak okunmamalıdır.

Fortuna gibi türetilmiş bir noktanın yokluğuyla bir efemeris hatasını da ayırın. Hermes’in heliosentrik hesabı, Fortuna’nın geosentrik Güneş–Ay–ASC hesabını bu listeye taşımıyor. Boşluğu elle 0° Koç’la doldurmayın.

Retro etiketi ve evler için hangi sınırları korumalısınız?

Geosentrik geri hareket, Dünya’dan ölçülen konumun değişimiyle ilgilidir. Heliosentrik hareket başka bir referanstadır. Hermes’in heliosentrik kayıtlarda retro işaretini kapatması ise ayrıca ürünün gösterim kuralıdır; bunu bütün olası gökcisimleri ve koordinatlar için “Güneş merkezinde hiçbir hareket gerileyemez” önermesine çevirmeyin.

Evler de aynı nedenle dikkat ister. Bir haritadaki yerel ufuk, Dünya’nın dönmesi ve verilen yeryüzü konumuyla ilgilidir. Gezegenlerin merkezini Güneş yapmak, aynı doğum yeri için Güneş üzerinde yeni bir yerel ufuk tanımlamaz.

Hermes’in bu yolunda evler ve ASC/MC referansı tutulur; ev numaralarının gizlenmesi için işaret üretilir. Bir çarkta ev halkası bulunmasını heliosentrik gezegenin geosentrik natal ev yorumunun aynen geçerli olduğunun kanıtı saymayın. Okuduğunuz boylamlarla ev halkasının referansları farklıdır.

İlk karşılaştırmada bu iki soruyu ayrı kaydedin: “Gezegenin Güneş merkezli boylamı nedir?” ve “Çarktaki ev çizgileri hangi yerel hesaptan geliyor?” Böylece geometrik bir sonuçla yorum tercihini birbirine karıştırmazsınız.

Sideral seçim ve diğer dönüşümlerle birlikte ne olur?

Hermes’te Normal zodyak dönüşümüyle hem geo hem helio için sideral hesap dalı vardır. Heliocentric bayrağı bu dalda da korunur; sideral seçim gezegenleri yeniden Dünya merkezine getirmez.

Buna karşılık D12, antisya, drakonik veya gezegen çapası gibi zodyak dönüşümleri bu yolda yalnız Normal geosentrik boylam görünümünde uygulanır. Helioyla birlikte istenirse motor dönüşümü Normal’e alıp uyarı üretir. Arayüzde iki seçim yapılabilmesi, bunların ikisinin de sonuçta uygulandığına kanıt değildir; sonuç referansını ve varsa uyarıyı okuyun.

Önceden hesaplanmış geosentrik bir kadranın yalnız görünümünü değiştirerek heliosentrik konum üretildiğini de varsaymayın. Hermes, türetilmiş bir kadrandan gelen helio isteğini kabul etmez. İlk karşılaştırmayı aynı kaynak veriden iki yeni hesapla kurun.

İki hesabı aynı zaman üzerinden nasıl karşılaştırırsınız?

Önerilen sentetik veri: 20 Mart 2000, 12:00:00 UTC, 41° kuzey, 29° doğu; Gregoryen takvim. Yerel saat isteyen formda uygun dönüşümü kullanın. Bu adım, kendi hesap sonucunuzu kaydedeceğiniz bir alıştırmadır.

1. Geosentrik kaynağı oluşturun. Tropikal zodyak, Placidus, Normal ev girişi, Normal koordinat ve Normal zodyak dönüşümüyle başlayın. Diğer ayarları kaydedin.
2. Aynı girdilerden heliosentrik hesabı oluşturun. İlk denemede yalnız koordinat/görünüm seçimini değiştirin. UTC ve takvimi değiştirmeyin.
3. Gezegenleri adlarıyla eşleştirin. Merkür, Venüs ve Mars gibi ortak cisimlerde boylamları karşılaştırın. Hepsine ortak bir derece farkı aramayın.
4. Dünya, Güneş ve Ay’ı ayrı inceleyin. Hangi cismin satırda bulunduğunu ve merkezini not edin. Eksik, sıfır ve hesap hatasını aynı durum saymayın.
5. Düğümler, Lilith ve Fortuna’yı kontrol edin. Kaynakta bu ek noktalar açıksa bile helio sonucunda ne sunulduğunu ayrıca kaydedin.
6. Evler, retro ve uyarıları inceleyin. Ev halkası, numaralar, ASC/MC ve retro işaretlerinin ne gösterdiğini yazın. Sideral denemeyi daha sonra ayrı hesapla yapın.

JPL veya başka bir efemerisle sayısal doğrulama yapacaksanız geometrik ve görünen konumları, zaman ölçeğini ve referans dönemini de eşleyin.

Ayarları saklama ile yeni harita varsayılanını ayırmak için Hermes Harita Ayarları rehberini kullanabilirsiniz. İlk araştırma notunuz şu bilgiyi açık tutmalı: “Bu konum, bu cisim için, bu merkezden ve bu zodyak referansında hesaplandı.”